O RATU I PRAVU | David Kennedy | iLearn.rs

O RATU I PRAVU

Autori: David Kennedy
ISBN: 978-953-246-131-2
Izdavač: Mate d.o.o.
Godina: 2011.
Opšte informacije: Meki povez, 220 str., 13,0 cm x 20,0 cm
Jezik: Hrvatski jezik
Dostupnost: Da

2.400,00 RSD
1.500,00 RSD
Količina:
1
  • Opis
  • Komentari (0)

Opis

DUBOKA TEMA NA KOJOJ SU UČILI I STICALI ISKUSTVO INTELEKTUALCI SVIH OBLASTI!

Rat je duboka tema – poput istine, ljubavi, smrti ili božanstva. Na njemu su učili i sticali iskustvo intelektualci svih oblasti: politikolozi, istoričari, etičari, filozofi, romanopisci i književni kritičari. Ali rat nije uvek isti. Ljudi pišu o ratovima svoga doba i svoje zemlje.

Savremeni rat je pravo koje se sprovodi drugim sredstvima. Nekada sitni igrač u vojnom sukobu, pravo danas oblikuje institucionalni, logistički i fizički pejzaž rata. Pravo je istovremeno postalo politički i etički rečnik za označavanje legitimne moći i opravdane smrti.

Ratovi mog doba i moje zemlje, Amerike „posleratne” polovine XX veka, vrlo su raznovrsni. Vodili smo Hladni rat, vodimo postkolonijalne ratove i veliki broj metaforičkih ratova protiv, primera radi, „siromaštva” i „droge”. Naša vojska je intervenisala svuda zbog različitih humanitarnih i strateških razloga. Današnji rat protiv terorizma sadrži elemente svih tih ratova. Kada ga odredimo kao sukob civilizacija ili načinâ života – svetovnih i fundamentalističkih, hrišćanskih i muslimanskih, modernih i primitivnih – rat protiv terorizma podseća na Hladni rat.

Poput Hladnog rata, rat protiv terorizma naizgled je veći od konkretnih sukoba vođenih u njegovo ime. On prelazi okvire zveketa oružja u Iraku ili Avganistanu. Ti ratovi po sebi nalikuju na postkolonijalne i antikolonijalne sukobe od Alžira do Vijetnama. Ako povežemo rat u Avganistanu sa ženskim pravima ili rat u Iraku s uspostavom demokratije, prizivamo istoriju vojnog angažmana radi postizanja humanitarnih ciljeva. U našoj široj političkoj kulturi fraza „rat protiv terorizma” podseća na ratove protiv droge i siromaštva kao znak političke energije i usredotočenosti određene vlade. Istovremeno, zbog tehnološke asimetrije borbe protiv bombaša-samoubica precizno navođenim raketama i satelitskim praćenjem, rat protiv terorizma kao da je nešto novo, kao i amorfna priroda neprijatelja – raspršenih, labavo koordinisanih grupa ili pojedinaca koji se međusobno oponašaju i podstiču jedni druge na akciju i u najrazvijenijim i u najnerazvijenijim društvima. Naravno, strogo uzevši terorizam nije neprijatelj nego taktika. Frazom „rat protiv terorizma” koristimo se ne samo za podcenjivanje taktike nego i za sažimanje svih tih asocijacija u jedan jedini izraz. Time smeštamo tu borbu u sopstvenu savremenu istoriju ratovanja.

HLADNI RAT
Bila je to velika vojna i diplomatska – i ekonomska i ideološka – borba koju su vodile političke, vojne i trgovačke elite supersila dublje od jedne generacije. Istodobno, sve do iznenađujućeg sloma Sovjetskog Saveza, uvek je bila uverljiva uporna tvrdnja da se Hladni rat davno završio, da su mnogi ratovi, koji su podstakle velike sile njihovim intervencijama i koji su, kako se sada prisećamo, vođeni u njihovo ime - imali svoju specifičniju logiku, te da je dug i stabilan mir između blokova i sam bio zamrznut, pa je izraz „Hladni rat” spadao zapravo u donekle starinski politički rečnik za opravdavanje ovog ili onog političkog prioriteta. Odnosima između blokova nije zbog toga upravljalo ratno pravo nego stabilno pravo „koegzistencije”.

Da li je bio rat – ili mir? Ako se kao istoričari osvrnemo na prošlost, mogli bismo tvrditi da je tačno i jedno i drugo, jer Hladni rat je svakako bio i titanska globalna borba i razdoblje izvanredne stabilnosti u odnosima između velikih sila. Međutim, tokom tog razdoblja stručnjaci i političari, obični građani i naučnici nisu mogli da se slože šta da naglase. A njihova neslaganja uticala su na politiku. Da li je detant bio dramatično „otvaranje” ili zakašnjeno priznavanje uspostavljenog reda između svetskih sila? Da li je nuklearna pat-pozicija bila kraj prošlosti, ili barem prošlosti vojne borbe između velikih sila? Ili će taj kraj uslediti tek kada ubrzamo svoje troškove za naoružavanje do nivoa koju naš suparnik neće moći izdržati?

RAZLIKOVANJE RATA I MIRA
Razlikovanje rata i mira je ozbiljna politička odluka i simbol pristrasnog stava. Ima određenih paralela u našem sadašnjem „ratu protiv terorizma”. Da li je trebalo da na događaj 11. septembra odgovorimo kao na napad – ili kao na strašan zločin? Da li su zarobljenici u Guantanamu neprijateljski borci, zločinci ili nešto drugo? To su delom taktička i strateška pitanja, koja se odnose na primerenu ravnotežu našeg kaznenopravnog sistema i oružanih snaga u borbi za bezbednost Sjedinjenih Država.

Strateške rasprave o prednostima napada – prenošenja borbe protiv neprijatelja u inostranstvo – odnosno odbrane kod kuće podjednako su određene pitanjem da li je to zapravo rat u kojem se borimo. Ali, sigurnost je u istoj meri osećaj i činjenica, pa su to i pitanja političkog tumačenja. Možemo zamisliti spektar stajališta, od ustrajanja na tome da zemlja ostane u ratnom stanju, kod kuće i u inostranstvu, do gledišta da bismo morali tretirati problem samoubilačkih bombaških ili terorističkih napada kao svakodnevni trošak poslovanja, rizik kojim treba upravljati, zločin koji treba sprečavati ili agresivno goniti.

Ukratko, granica između rata i mira postala je nešto o čemu raspravljamo isto toliko koliko i o drugim stvarima na koje nailazimo, ili još više. Rat je danas i kontinuirano povezan s mirom, ali se izrazito i razlikuje od njega. U smislu politike, razlika je u meri. Kakva ravnoteža policijske i vojne akcije. Kakva ravnoteža napada i odbrane? No, te razlike su i pitanja ideologije i političkog opredeljenja. Rat je danas i činjenica i argument.

Ova knjiga sledi niti ti zapažanja – sve veću trajnu povezanost rata i mira s jedne strane i stalno retoričko zagovaranje razlike između njih s druge kako bismo shvatili zbog čega su ratovi našeg doba i mesta jedinstveni. Obe niti vode prema pravu. Zapažanje sveprisutnosti prava u našoj mirnodopskoj kulturi postalo je opšta svakodnevica. Isto važi za rat, a rezultat sve više zbližava rat i mir. Ratovanje je postalo moderna pravna institucija. Dok se pravo sve više pretvara u rečnik međunarodne politike i diplomatije, ono istodobno postaje retorika kojom raspravljamo i utvrđujemo granice ratovanja i ustrajemo na razlikovanju rata i mira ili civila i borca.

Pravo je izgradilo i praktične i retoričke mostove između rata i mira, pa je bit njihove povezanosti i diferencijacije. Kako bismo shvatili – i prihvatili – te trajne veze politike i prakse rata i mira, moramo jasnije shvatiti šta to zapravo znači kada kažemo da je ratovanje postalo pravna institucija. Kada razmišljamo o ratu kao o nečemu što se izrazito razlikuje od mira, lako ga je zamisliti i izvan prava. Rat je često izuzetak u odnosu na mirnodopsku pravnu kolotečinu; primera radi, ratni čin se u ugovorima redovno svrstava uz ostale „više sile”.

POLITIČKI KONTEKST
U prvom poglavlju ove knjige istražujem politički kontekst u kojem stapanje prava i rata postaje značajno. Oblici koje poprima rat i pravo menjaju se s prirodom politike i državničke veštine. Legalizacija naše političke kulture i pojava klase eksperata za globalnu politiku, koji reaguju na iste medije i govore istim jezikom, promenile su odnos rata i prava. Tek se u ovom kontekstu može shvatiti na šta se misli kada se kaže da su pravnici sve više na prvim linijama borbe ili da pravnici redovno proučavaju planirane ciljeve. To je bio kontekst u kojem su se protivnici sukoba u Iraku mogli, kako se čini, razumno usprotiviti u pravnom smislu. Rat je, govorili su, bio protivzakonit.

Uprkos svim njegovim doprinosima pravnoj kodifikaciji, bilo bi teško zamisliti Napoleona kako se savetuje s pravnikom oko ugovora o razoružanju radi ograničavanja primene ili raspoloživosti najopakijeg oružja ili pravila humanitarnog prava koja regulišu postupak s ratnim zarobljenicima ili ranjenicima na bojištu. Verovatno ćemo pomisliti da ta pravila dolaze „van” rata, ograničavajući i obuzdavajući oružane snage. Mi zamišljamo međunarodno pravo kao uopšeno humanističku i civilizovanu silu koja se drži podalje od rata, ocenjujući ga pravednim ili nepravednim i istovremeno nudi sebe kao kodeks ponašanja radi ograničavanja nasilja na bojnom polju.


„U ratovanju dvadeset i prvog veka preciznost, smrtonosnost i doseg se neskladno suočavaju s borbom protiv terorista, uličnim borbama i oružjem za masovno uništenje. Ratno pravo se muči da održi korak, i profesor Kennedy nam izvanredno objašnjava zašto je to tako u ovom izuzetnom pravnom delu.”
— ARLEN D. JAMESON, general pukovnik Ratnog vazduhoplovstva SAD-a, bivši zamenik zapovednika Strateškog zapovedništva SAD-a

„Prvorazredno delo Davida Kennedy-ja sadrži briljantnu analizu lingvističkih razmimoilaženja koja preovladavaju u našem pristupu diplomatskoj i vojnoj politici, i potpuno zamagljuju vrlo teške odluke koje treba donositi na posve drugačijim osnovama i iz boljih razloga nego što je ustrajanje na beskorisnim starim kategorijama. Ova knjiga bi trebalo biti vrlo značajna za pravnike, političare i vojne oficire. Ona bi trebalo da postane prizma za sagledavanje i raspravu pitanja koja proizlaze iz 'humanitarne intervencije'.”
— THOMAS FRANCK, Pravni fakultet Univerziteta u New York-u

„O ratu i pravu je vrlo promišljena i sveža analiza modernog prava i modernog rata. David Kennedy tvrdi da je spajanje prava, politike i rata činjenično stanje savremenog društva. On veruje, a ja se s njim slažem, da ćemo, što više budemo prihvatali tu stvarnost, produktivnije moći početi da shvatamo kako se pravo može korisno upotrebiti u humanitarne svrhe za koje je uglavnom stvoreno.”
— CHARLES J. DUNLAP, JR., general major, Ratno vazduhoplovstvo SAD-a

Kratak sadržaj

I. RAT KAO PRAVNA INSTITUCIJA
Politički kontekst za rat
Profesionalni rat
Pravo kao pejzaž za rat
Pravo i legitimitet vojnih operacija

II. POVIJESNI KONTEKST: KAKO SMO OVAMO DOSPIJELI?
Međunarodno pravo prije uspona modernog rata i državničke vještine
Pravo susreće moderno ratovanje
Promjene pravne misli: prilika za humanitarizam
Međunarodne institucije i uspon modernog prava sile
Pravni realizam i preobrazba ratnog prava

III. RATOVANJE PO PRAVU
Bitka u sjeni oštrih razlika i outsajderska etika: tragovi predmodernog pravnog poretka
Moderni zakoni i moderni rat: problemi strategije
Zakoniti rat i neuhvatljivi osjećaj odgovornosti

DAVID KENNEDY je profesor prava na katedri Manley O. Hudson i direktor Centra za istraživanje evropskog prava na Pravnom fakultetu Univerziteta Harvard. Autor je dela „Tamne strane vrline” (The Dark Sides of Virtue) i koautor „Kanona američke pravne misli” (The Canon of American Legal Thought) (oba u izdanju Univerziteta Prinston).

Komentari (0)

Dodaj komentar

Vaša ocena:

Besplatna dostava

za narudžbine veće od 5.000,00 RSD

Plaćanje pouzećem

Mogućnost plaćanja kuriru prilikom preuzimanja

Povrat proizvoda

ukoliko dobijete oštećeni proizvod, vratite ga, a mi ćemo vam poslati novi

Jednostavna narudžbina

24h, 7 dana u nedelji, 365 dana u godini

Preporuka sličnih proizvoda

OSNOVE PRAVA
OSNOVE PRAVA
1.500,00 RSD 3.350,00
PRAVNO OKRUŽENJE POSLOVANJA
PRAVNO OKRUŽENJE POSLOVANJA
1.500,00 RSD 3.200,00
OSNOVE TRGOVAČKOG PRAVA
OSNOVE TRGOVAČKOG PRAVA
1.500,00 RSD 3.490,00